Web Tasarım
Ziyaretçinin karar yolunu baştan izlemek
Bir siteye giren kişi çoğu zaman tek bir soruyla gelir: buradaki bilgi benim işimi çözüyor mu, çözmüyorsa kime ulaşırım. Web tasarım çalışmasına, bu sorunun sayfa sayfa nasıl karşılandığını çıkararak başlıyoruz. Belirleyici olan menüdeki sıra değil, gelen kişinin kafasındaki sıradır; ikisi ayrıştığında ziyaretçi ilerlemek yerine geri döner. Bu ayrımı, Kütahya içinde ve dışında çalışan işletmelerin kendi müşteri sorularından çıkarıyoruz.
Eldeki kayıtları gerçek kullanım örnekleriyle yan yana koyuyoruz: telefonda en çok sorulan konular, teklif öncesinde istenen bilgiler, yanlış anlaşıldığı için tekrar tekrar açıklanan ifadeler. Eksik kalan bilgiyi, gereksiz duran adımı ve kimin hangi konuda karar verdiğinin belirsiz kaldığı noktaları ayırıyoruz. Böylece sayfa sırası varsayıma göre değil, elimizdeki kayda göre kuruluyor ve sonradan yapılan itirazlar tahmin tartışmasına dönüşmüyor.
Kurguyu farklı ekran boyutlarında ve olası hata durumlarında deniyoruz; boş dönen bir arama, yarım bırakılan bir form ya da beklenenden uzun bir başlık da karar yolunun parçasıdır. Teslim ettiğimizde sayfalar yalnızca hızlı açılmakla kalmıyor; günlük işleyişte kimin nereye bakacağı, hangi bilginin nerede durduğu da belirli hale geliyor.
İçeriğin sahibini ve onay sırasını netleştirmek
Metinlerin kimden geleceği baştan belirlenmediğinde proje çoğu zaman tasarımda değil, bekleyen içerikte durur. Hangi bölümün bilgisini kimin verdiğini, kimin kontrol ettiğini ve son sözü kimin söylediğini ilk görüşmede kayda alıyoruz. Bu üç rol tek kişide de toplanabilir; önemli olan kaç kişi olduğu değil, arada sahipsiz bir bölüm kalmamasıdır.
Eldeki sunumları, fiyat bilgilerini ve müşterilere yıllardır gönderilen açıklamaları inceleyerek hangi bilginin zaten yazılı olduğunu çıkarıyoruz. Çoğu kurumun sandığından fazla hazır metni vardır; sorun yazmak değil, dağınık duranı toplamaktır. Eksik kalan kısımlar için teslim tarihi ve sorumlu adı belirleniyor, doğrulanmamış cümleler tasarımdaki boşluğu doldurmak amacıyla yayımlanmıyor.
Yayın öncesinde her bölümün son halini sorumlusuyla birlikte okuyoruz; teknik özellik, süre ve kapsam bildiren ifadeleri ayrıca teyit ediyoruz. Farklı ekranlarda uzun bir metnin nasıl bölündüğünü de bu aşamada görüyoruz. Teslimden sonra bir cümlenin nereden güncelleneceği belli olduğu için küçük düzeltmeler bizi beklemeden yapılabiliyor.
Açılış sayfasında ilk izlenimi sağlamlaştırmak
Ana sayfa, kurumun ne yaptığını uzun uzun anlatan bir bölüm değil, gelen kişinin doğru yere geldiğini anladığı eşiktir. Bu eşiği web tasarım sürecinde üç bilgiyle kuruyoruz: ne yapıldığı, kimin için yapıldığı ve bir sonraki adımın ne olduğu. Süslü bir giriş cümlesi yerine sade ve doğrulanabilir bir tanım, aradan zaman geçtiğinde de işe yaramayı sürdürüyor.
Mevcut ana sayfada hangi bölümün ne kadar yer kapladığını ölçüyor, bunu ziyaretçinin gerçekten aradığı bilgiyle karşılaştırıyoruz. Geniş bir görselin altında kalan çalışma saati, ulaşım bilgisi ya da doğrudan iletişim yolu çoğu zaman yukarı alınmayı hak ediyor. Yer kazanmak için silinen kısa açıklamaların hangilerinin geri getirilmesi gerektiğine de burada karar veriyoruz.
Giriş bölümünü yavaş bağlantı, gelmeyen görsel ve büyütülmüş yazı boyutu gibi koşullarda deniyoruz; ilk ekranın anlamı, görseller yüklenmeden önce de ayakta kalmalıdır. Teslim edilen sayfa böylece hem ilk kez gelen hem de ne aradığını bilen kişiyi aynı anda idare edebiliyor.
Hizmet başlıklarını birbirine karıştırmadan anlatmak
Bir kurumun sunduğu işler birbirine yakın olduğunda sayfalar da benzeşir ve ziyaretçi hangisinin kendi durumuna uyduğunu seçemez. Her başlık için kapsamı, kapsam dışında kalanı ve tipik bir talebin nasıl ilerlediğini ayrı ayrı yazıyoruz. Ayrım netleştiğinde gelen taleplerin içeriği de belirginleşiyor; ilk görüşmede harcanan açıklama süresi kısalıyor.
Hangi iki işin karıştırıldığını anlamak için gelen soruları ve tekliflerde sonradan yapılan düzeltmeleri okuyoruz. Aynı cümlenin iki ayrı sayfada tekrar ettiği yerleri ayıklıyor, her sayfada yalnızca orada anlamlı olan bilgiyi bırakıyoruz. Kapsam dışında kalan işleri de açıkça yazmak, yanlış beklentiyle gelen talebi baştan azaltıyor.
Sayfaları birbirine geçişli biçimde deniyoruz; bir başlıktan diğerine geçen kişi nerede olduğunu kaybetmemeli, geri dönmek için tarayıcı düğmesine mecbur kalmamalı. Yapıyı baştan esnek kuruyoruz, böylece ileride yeni bir iş kalemi eklendiğinde düzen bozulmadan yerine oturuyor.
Fotoğraf dilini sayfanın işleviyle eşitlemek
Görseller yalnızca sayfayı hoş göstermek için durmaz; ziyaretçilerin çoğu metni okumadan önce fotoğrafa bakarak bir beklenti kurar. O beklenti metinle çeliştiğinde, sonradan yazılan her açıklama savunma gibi okunur. Bu yüzden hangi bölümde ne tür bir görselin bulunacağına, metinler yazılmadan önce karar veriyoruz.
Eldeki arşivi gözden geçirip güncelliğini yitirmiş, kapsamı yanlış anlatan veya çözünürlüğü yetersiz kalan kareleri ayırıyoruz. Yeniden çekilmesi gerekenleri, her birinin sayfadaki görevini belirterek planlıyoruz; gerçek bir çalışma ortamından alınmış sade bir kare, konusu belirsiz bir arşiv görselinden daha fazla iş görüyor.
Görsellerin farklı ekran oranlarında nasıl kesildiğini, yavaş bağlantıda ne zaman göründüğünü ve yüklenemediğinde yerine geçen açıklamanın ne söylediğini deniyoruz. Dosya boyutlarını, sayfanın açılma süresini uzatmayacak biçimde düzenliyoruz. Böylece görsel bir süs olmaktan çıkıp anlatılan işin bir parçası haline geliyor.
Küçük ekranda bilgi sırasını yeniden kurgulamak
Telefondan gelen kişi masaüstündeki düzeni küçültülmüş haliyle görmek istemez; onun için sıralama baştan farklıdır. Küçük ekranı daraltılmış bir kopya olarak değil, kendi önceliği olan ayrı bir düzen olarak ele alıyoruz. Yol tarifi, çalışma saati ve doğrudan arama gibi ihtiyaçlar çoğu işletmede ilk ekrana taşınmayı hak ediyor; bunu görsel bir tercih değil, doğrudan bir web tasarım kararı sayıyoruz.
Hangi bilginin öne alınacağını, gelen çağrıların ve mesajların içeriğine bakarak belirliyoruz. Masaüstünde yan yana duran bölümler alt alta indiğinde sayfa uzar; aynı anda okunması gerekmeyen kısımları ayırarak bu uzamayı kısaltıyoruz. Başlıkların tek satırda kalması için de kısa karşılıklar hazırlıyoruz.
Düzeni dar ekranlarda, tek elle kullanımda ve yazı boyutu büyütülmüş durumda deniyoruz; dokunma alanlarının birbirine girmemesine ayrıca bakıyoruz. Teslim edilen sayfa küçük ekranda eksik bir özet değil, kendi içinde tamamlanmış bir bilgi sırası sunuyor.
Form alanlarını gerçek ihtiyaca göre kısaltmak
Uzun bir form, dolduran kişiyi değil formu hazırlayan kurumu rahatlatır; sonuç çoğu zaman yarım bırakılmış kayıtlar olur. Hangi bilginin ilk temasta gerçekten gerektiğini, hangisinin zaten görüşme sırasında sorulduğunu ayırıyoruz. Yoğun talep alan işletmelerin Kütahya genelinde bize aktardığı en yaygın sıkıntı, gelen mesajın işlenemeyecek kadar eksik olmasıdır.
Daha önce gelen kayıtları geriye dönük inceleyerek hangi alanın boş bırakıldığını, hangisinin yanlış doldurulduğunu çıkarıyoruz. Alan adlarını kurum içi terimlerden arındırıp günlük dile çeviriyor, zorunlu tutulanları en aza indiriyoruz. Sorulması şart olan bir bilgi varsa, neden istendiğini kısa bir cümleyle yanına yazıyoruz.
Formu hatalı giriş, ikinci kez gönderme ve bağlantının kopması gibi durumlarda deniyoruz. Gönderim sonrasında kişinin ne göreceği ve kaydın kurum tarafında kime düşeceği de tasarımın parçasıdır. Böylece ulaşan her talep, ek bir yazışmaya gerek kalmadan doğrudan işlenebilir durumda oluyor.
Eski adresleri kaybetmeden yeni yapıya taşımak
Yenilenen bir sitede en sık yaşanan kayıp, eski sayfaların adreslerinin karşılıksız kalmasıdır. Daha önce paylaşılmış bağlantılar, basılı malzemedeki adresler ve dış kaynaklardan gelen yönlendirmeler bir anda boşluğa çıkabilir. Bu yüzden yeni yapıyı kurmadan önce mevcut adreslerin tam dökümünü çıkarıyoruz.
Hangi sayfanın karşılığının yeni yapıda hangi bölüm olduğunu tek tek eşleştiriyoruz; doğrudan karşılığı bulunmayanlar için en yakın üst başlık belirleniyor. Eşleşmeleri yayın öncesinde deneyerek yönlendirmelerin zincire dönüşmediğini ve kişiyi aradığı içeriğe ulaştırdığını doğruluyoruz. Bu iş, taşımadan sonraya bırakıldığında maliyeti artıyor.
Taşıma sonrasında eski bağlantıları farklı kaynaklardan açarak sonucu izliyoruz; hata veren bir adres kaldığında düzeltmesini aynı gün içinde yapıyoruz. Yenileme böylece daha önce kurulmuş erişimi sıfırlamadan tamamlanıyor ve kurum, yıllardır dolaşımda olan bağlantılarını kaybetmiş olmuyor.
Yönetim ekranını günlük kullanıma göre düzenlemek
Bir sitenin ömrü, teslim günündeki halinden çok sonrasında ne kadar kolay güncellendiğine bağlıdır. Web tasarım işinin görünmeyen yarısı, yönetim ekranını o kurumun gerçek görev dağılımına göre sadeleştirmektir. Bir fiyatı ya da çalışma saatini değiştirecek kişinin karşısına, işiyle ilgisi olmayan onlarca ayar çıkmamalıdır.
Kimin hangi bölümü güncelleyeceğini belirleyip yetkileri buna göre ayırıyoruz; yılda bir kez dokunulan alanları görünür yüzeyden çıkarıyoruz. Sık değişen bilgiler için ayrı ve anlaşılır alanlar açıyor, bunların adlarını kurum içinde zaten kullanılan karşılıklarıyla yazıyoruz. Böylece güncelleme öğrenilmesi gereken yeni bir dil olmaktan çıkıyor.
Teslim eğitiminde temel işlemleri ekipten birinin kendi eliyle yapmasını istiyoruz; takılınan yer varsa düzeltilecek şey o ekrandır. Anlatılanların yazılı bir özeti de kurumda kalıyor. Sonrasında küçük bir değişiklik için dışarıdan destek beklemek gerekmiyor.
Erişilebilirlik ayrıntılarını tasarım aşamasında denetlemek
Okunabilirlik yalnızca görme güçlüğü olan kişileri ilgilendiren bir konu değildir; güneş altında telefonuna bakan ya da gözlüğü yanında olmayan herkes aynı sınırla karşılaşır. Renk karşıtlığı, yazı boyutu ve bağlantıların ayırt edilebilirliği gibi ayrıntıları sonradan eklenen bir düzeltme olarak değil, ilk kararların parçası olarak ele alıyoruz. Sona bırakılan müdahaleler çoğu zaman kurulmuş düzeni bozuyor.
Başlık sırasının anlamlı ilerlediğini, her görselin bir açıklaması bulunduğunu ve form alanlarının kendi etiketiyle eşleştiğini denetliyoruz. Yalnızca klavyeyle gezinen birinin sayfada nerede olduğunu görebilmesi de bu denetimin kapsamındadır. Renkle verilen uyarıların yanına kısa bir yazı eklemek gibi küçük kararlar, sonucu belirgin biçimde değiştiriyor.
Sayfaları ekran okuyucuyla ve yazı boyutu artırılmış tarayıcılarla deniyoruz; içerik büyütüldüğünde taşan ya da üst üste binen bölümleri yayın öncesinde düzeltiyoruz. Böylece sayfa, farklı koşullarda kullanan kişiyi dışarıda bırakmadan çalışıyor.
Yayın öncesinde bütünlüğü farklı cihazlarda sınamak
Bir sayfanın tasarımcının ekranında düzgün görünmesi, kullanıcının cihazında da aynı sonucu vereceği anlamına gelmez. Bu yüzden web tasarım aşamasının sonunda siteyi güncel ve eski tarayıcılarda, farklı ekran oranlarında ve yavaş bağlantı koşullarında açıyoruz. Amaç her yerde birbirinin aynısı bir görüntü elde etmek değil, her koşulda okunabilir ve kullanılabilir bir sonuç bırakmaktır.
Yazı tiplerinin geç yüklendiği an, görsellerin sonradan geldiği durum ve uzun kurum adlarının başlığı taşırdığı haller ayrı ayrı deneniyor. Bulduğumuz farkları yayından önce kapatıyor, birden çok sayfada tekrar eden sorunları tek bir düzeltmeyle çözecek biçimde ele alıyoruz. Böylece aynı hata ileride yeniden karşımıza çıkmıyor.
Yayın günü için geri dönüş planı ve kontrol sırası önceden belirleniyor; açılıştan sonraki ilk günlerde sayfaların davranışını izliyoruz. Bu izleme, Kütahya ve çevresinde tamamladığımız teslimlerde en çok işe yarayan adım oldu. Kurum yeni sitesini, denenmemiş bir yapıya geçmiş olma endişesi taşımadan kullanmaya başlıyor.
Web Tasarım Hakkında Sık Sorulan Sorular
Kurumsal bir sitenin kaç sayfadan oluşması gerekir?
Sayfa sayısı baştan belirlenen bir rakam değil, anlatılacak işin ayrışmasıyla ortaya çıkan bir sonuçtur. Her sayfanın tek bir görevi olmalıdır; iki başlık aynı soruya cevap veriyorsa birleştirilmesi daha doğru olur. Metin miktarı ve ziyaretçilerin en çok sorduğu konular netleştikçe yapı da kendiliğinden belirginleşir.
Mobil uyum için ayrıca ücret çıkar mı?
Hayır. Farklı ekran boyutlarına uyum, sonradan eklenebilecek bir seçenek değil çalışmanın temel parçasıdır. Teklifte hangi ekran genişliklerinin denendiği ve hangi kontrollerin yapıldığı açıkça yazılır, böylece kapsam sonradan tartışma konusu olmaz.
Şu anki metin ve fotoğraflarımız yeni siteye aktarılabilir mi?
Güncelliğini koruyan ve doğruluğu teyit edilmiş metinler ile yeterli çözünürlükteki fotoğraflar aktarılabilir. Eski fiyat bilgisi, artık verilmeyen bir hizmet ya da birbiriyle çelişen kayıtlar yayın öncesinde ayrılır ve size sorulur. Aktarım, eldekini olduğu gibi kopyalamak yerine gözden geçirilmiş bir seçim olarak yürütülür.
Teslimden sonra güncellemeleri kendimiz yapabilir miyiz?
Evet. Yönetim paneli ekipteki görev dağılımına göre kurulur ve kimin neyi değiştireceği baştan belirlenir. Teslim eğitiminde metin düzenleme, görsel değiştirme ve yeni bölüm ekleme gibi işlemler uygulamalı olarak gösterilir; anlatılanların yazılı bir özeti de sizde kalır.
Bir site ortalama ne kadar sürede tamamlanır?
Süre; metinlerin hazır olup olmamasına, istenen ek işlevlere ve onayların dönüş hızına bağlı olarak değişir. Bu üç başlık netleştiğinde takvim tahmin yerine gerçek ara teslimlerle bağlanır. Bekleyen bir onay varsa bu da takvimde görünür olur.
Alan adı ve barındırma hesapları kimin adına açılır?
Hesapların kurumun kendi adına ve kurumun erişebildiği bir e-posta adresiyle açılmasını öneriyoruz. Kurulum tamamlandığında tüm erişim bilgileri güvenli biçimde size teslim edilir. Yenileme tarihleri ve bu tarihlerde kimin sorumlu olduğu teklif üzerinde ayrıca belirtilir.